เชี่ยนหมาก

, 05 สิงหาคม 2554


เชี่ยนหมาก ขันหมาก หรือแอบหมาก เป็นอุปกรณ์ที่ใช้เครื่องกินหมาก เช่น หมาก พลู กระบอกปูน เป็นต้น โดยเรียกอย่างรวมๆ ซึ่งก็จะประกอบด้วย ตัวถาดใหญ่ลักษณะต่างๆสำหรับวาง ตลับใส่หมาก ตลับยาเส้น กระปุกปูน ตลับสีเสียด และซองใส่พลู



ปัจจุบันการทำเชี่ยนหมากไม่นิยมแล้วเนื่องจากคนกินหมากลดลง ในชนบทจะพบเชี่ยนหมากที่ทำด้วยไม้ เป็นไม้เนื้อแข็งหรือไม้เนื้ออ่อน จำพวกขนุน ไม้มะม่วงป่า บ้างก็แกะสลักลวดลายอย่างง่ายๆ บ้างก็แต่งลายด้วยสีต่างๆ ตามแต่วัสดุจะหาได้ในท้องถิ่นนิยมทาสีผิวนอกเป็นสีดำทำจากเขม่าคลุกกับน้ำมันยาง แล้วจึงแกะสลักลวดลาย โดยใช้มีดคมกรีดเป็นลายเส้นอย่างง่ายๆ เช่น ลายรูปขนมเปียกปูน ลายเส้นลวด ลายดอกผักแว่น บ้างก็แต่งลายด้วยสีแดง สีเหลือง สีปูนขาว สีเขียว ตามแต่ จะหาวัสดุได้ในท้องถิ่น





การกินหมากนิยมกันในหมู่คนสูงอายุ ซึ่งก็ค่อยๆ ล้มหายตายจากไปเรื่อยๆ การกินหมากจึงลดลงและคงจะค่อยๆ สูญหายไปในที่สุด เชี่ยนหมากและอุปกรณ์กินหมากจึงไม่เป็นที่นิยมชาวบ้านจึงได้นำมาบริจาคให้วัดบ้านนาอุดม และได้จัดแสดงไว้ที่พิพิธภัณฑ์ชุมชนนาอุดม-โนนหนองหอ อำเภอนิคมคำสร้อย จังหวัดมุกดาหาร