ปลาร้าแม่บาง ท้ายบ้านสามัคคี

, 20 พฤษภาคม 2554

บ้านท้ายบ้าน ตำบลต้นตาล อำเภอสองพี่น้อง จังหวัดสุพรรณบุรี เป็นที่ราบลุ่ม ติดลำคลอง สองพี่น้อง ซึ่งมีปลานานาชนิดอาศัยอยู่เป็นจำนวนมาก จากคำบอกเล่าของคุณยายเหว่า คำเภา ในหน้าน้ำปลาหาง่าย เมื่อหาปลามาได้ ปริมาณมาก ยายจึงได้นำปลามาแปรรูปเพื่อเป็นการถนอมอาหาร ซึ่งจะทำให้เก็บปลาไว้กินได้นานๆ โดยการทำปลาร้า ปลาเค็ม ปลาย่าง เหลือจากการกินก็นำไปขายบ้าง และต่อมาคุณยายได้ถ่ายทอดความรู้ให้กับคุณแม่ทองคำ และคุณแม่ทองคำก็ได้พัฒนาการทำปลาร้าขึ้นมาโดยการทำให้มากขึ้นและขยายตลาด ตลอดจนพัฒนารสชาติ ให้มีคุณภาพดีขึ้นกว่าเดิม จนเป็นที่ยอมรับของตลาดและลูกค้า ต่อมาคุณแม่ทองคำได้มอบให้แม่บาง (นางอุทัย ไกรทองสุข) เป็นผู้สานต่อ โดยนางอุทัยได้รวบรวมสมาชิกที่ทำปลาร้า และจัดตั้งกลุ่มขึ้นมา ใช้ชื่อว่า “กลุ่มแม่บ้านท้ายบ้านสามัคคี” โดยนางอุทัยได้พัฒนาขึ้นจากเดิมขายเป็นกิโล เป็นถุง ได้นำมาบรรจุใส่ขวด ติดฉลาก และคัดขนาดของตัวปลาให้มีขนาดเดียวกัน รวมทั้งลดส่วนของความเค็ม และนำส่งเข้าประกวดผลิตภัณฑ์ประเภทอาหาร ที่มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ เขตบางเขน ได้รับรางวัล ยอดเยี่ยม 2 ปีซ้อน ได้แก่ ปี พ.ศ. 2545 และปี พ.ศ. 2546 ซึ่งสร้างความภาคภูมิใจในภูมิปัญญาของท้องถิ่น และบรรพบุรุษ สามารถสร้างชื่อเสียงให้แก่ชาวท้ายบ้าน และตำบลต้นตาลจนเป็นที่รู้จักแก่บุคคลทั่วไป

จุดเด่นของผลิตภัณฑ์
เอกลักษณ์ของปลาร้าแม่บาง กลุ่มแม่บ้านท้ายบ้านสามัคคี คือ ปลาร้ามีตัวปลาที่ขนาดเท่ากัน และมีรสชาติที่กลมกล่อม เนื้อนุ่ม กลิ่นหอม มีสีสวย และเมื่อนำมาประกอบอาหาร เช่น ประเภทหลน เนื้อปลาจะหลุด เปื่อยยุ่ยได้ง่าย โดยใช้เวลาไม่นาน

แหล่งจำหน่ายผลิตภัณฑ์
1.ที่ทำการกลุ่มแม่บ้านท้ายบ้านสามัคคี เลขที่ 103 หมู่ 2 ตำบลต้นตาล อำเภอสองพี่น้อง จังหวัดสุพรรณบุรี 72110 ติดต่อ : นางอุทัย ไกรทองสุข โทร. : 0-3553-2850 , 08-9836-7530
2.วัดป่าเลไลยก์
3.วัดพระนอน
4.ร้านแม่บ๊วย อำเภอบางปลาม้า
5.ตลาดลาดหญ้า จังหวัดกาญจนบุรี (ค่ายสุรสีห์)
6.ตลาดสดบางลี่

มาตรฐานที่ได้รับ
1.ประกาศนียบัตรตามโครงการคัดสรรสุดยอดหนึ่งตำบล หนึ่งผลิตภัณฑ์ไทย พ.ศ.2549 ได้รับคัดสรรเป็นผลิตภัณฑ์(ปลาร้าสับทรงเครื่อง) ระดับ 4 ดาว
2.ใบรับรองคุณภาพและมาตรฐานผลิตภัณฑ์ (มก.-ธกส.) ภายใต้ความร่วมมือระหว่าง มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์
3.โล่ประกาศเกียรติคุณผลิตภัณฑ์ภูมิปัญญาไทย ประจำปี 2549 จากหนังสือพิมพ์สื่อสารธุรกิจ
4.วุฒิบัตรผู้สำเร็จการฝึกอบรมหลักสูตรการฝึกเสริมทักษะ สาขาความปลอดภัย
ด้านอาหาร จากกรมพัฒนาฝีมือแรงงาน กระทรวงแรงงาน
5.ประกาศนียบัตรรางวัลดีเยี่ยม ในการประกวดปลาร้าปลากระดี่ งานวันเกษตรแห่งชาติ ประจำปี 2546
6. ฯลฯ

กระบวนการผลิต
ส่วนประกอบได้แก่ ปลาสด เกลือ ข้าวคั่ว สับประรด
1. นำปลาสดมาตัดหัว และ ควักไส้ออก
2. นำปลาที่ตัดหัวและควักไส้เรียบร้อยแล้วใส่เครื่องปั่นเกล็ด
3. ล้างน้ำให้สะอาด และผึ่งให้สะเด็ดน้ำ
4. นำมาคลุกเคล้าด้วยเกลือ
5. บรรจุใส่โอ่ง หมักทิ้งไว้ 1 เดือน
6. นำปลาที่หมักเกลือ 1เดือน ออกมาล้างน้ำ ทิ้งให้สะเด็ดน้ำ
7. คลุกเคล้าด้วยข้าวคั่ว
8. นำไปบรรจุใส่โอ่งหรือไห ขัดด้วยไม้ไผ่ให้แน่น ทิ้งไว้อีกประมาณ 6-8 เดือน
9. เมื่อครบกำหนด 6-8 เดือน ใส่สับปะรด และข้าวคั่วหมักต่ออีกประมาณครึ่งเดือน หลังจากนั้นนำปลาร้าที่หมักได้ที่ ออกมาบรรจุใส่ขวดเพื่อจำหน่ายต่อไป

เคล็ดลับ
การทำปลาร้า จะต้องใช้ปลาที่สด คัดขนาดให้เท่ากัน ควบคุมความเค็มตามขนาดของ ตัวปลา และการหมัก จะเติมสับปะรดเพื่อลดความเค็มลง จะทำให้เนื้อปลานุ่ม มีกลิ่นหอม สีสวย โดยรสหวานของสับปะรดจะทำให้ปลามีรสชาติที่กลมกล่อมยิ่งขึ้น เหมาะที่จะนำไปทำปลาร้าหลน ปลาร้าสับ ปลาร้าทรงเครื่อง ฯลฯ